Een trap die na een knieoperatie onbegaanbaar is geworden, een luchtwegaandoening die verergert door een vochtige woning, verlies van zelfstandigheid waardoor de badkamer gevaarlijk wordt: verhuizen om gezondheidsredenen is geen kwestie van comfort, maar van medische noodzaak.
Er zijn verschillende regelingen waarmee deze verhuizing geheel of gedeeltelijk kan worden gefinancierd, afhankelijk van het profiel van de aanvrager en de instantie waarbij die aanklopt. De voorwaarden, bedragen en termijnen verschillen, en voor sommige situaties is er weinig ondersteuning.
De woning aanpassen of verhuizen om gezondheidsredenen: twee verschillende regelingen
Een veelvoorkomend misverstand is dat steun voor het aanpassen van een bestaande woning (steunbeugels, een inloopdouche, een traplift) ook een verhuizing financiert. Dat is niet zo. Subsidies van het Agence nationale de l’habitat (Anah) of belastingvoordelen voor toegankelijkheidsaanpassingen gelden voor werkzaamheden aan de woning waarin iemand woont, niet voor de verhuizing naar een ander adres.
Wanneer aanpassing technisch onmogelijk of financieel buitenproportioneel is (een oud gebouw zonder lift, een indeling die ongeschikt is voor een rolstoel), wordt verhuizen de enige haalbare optie. De beschikbare steun voor een verhuizing om gezondheidsredenen hangt dan af van de status van de persoon: een erkende handicap, gepensioneerd, een uitkering op minimumniveau of werknemer.
Dit onderscheid heeft directe praktische gevolgen. Wie geen steun voor woningaanpassing krijgt (bijvoorbeeld omdat de werkzaamheden meer zouden kosten dan het toegestane maximum), komt niet automatisch in aanmerking voor verhuissteun. Daarvoor moet een aparte aanvraag worden ingediend, soms bij een andere instantie.

PCH en verhuizen vanwege een handicap: maximaal 3.000 euro per tien jaar
De prestatie ter compensatie van een handicap (PCH), toegekend door de MDPH, kan een deel van de verhuiskosten vergoeden wanneer de verhuizing nodig is om de woning toegankelijker te maken. De huidige woning moet ongeschikt zijn voor de situatie van de persoon, bijvoorbeeld omdat die er zich niet met een rolstoel kan verplaatsen, de zorgvoorzieningen te ver weg zijn of de indeling gevaarlijk is.
Voor verhuiskosten bedraagt het maximum van de PCH 3.000 euro per periode van tien jaar. Als binnen die periode een tweede verhuizing nodig is, is alleen het resterende bedrag beschikbaar. Kosten boven dit maximum zijn voor rekening van de persoon zelf.
De aanvraag wordt ingediend bij de MDPH en moet uitleggen waarom de verhuizing nodig is en waarom de huidige woning ongeschikt is. Deze steun kan worden gecombineerd met andere regelingen:
- Het Fonds de solidarité pour le logement (FSL), mits aan de inkomensvoorwaarden van het departement wordt voldaan
- Steun van socialezekerheidsinstanties zoals de CAF of de MSA, als de gezinssituatie daarvoor in aanmerking komt
- Eenmalige steun van bepaalde lokale overheden; het aanbod en de bedragen verschillen per woonplaats
De PCH vergoedt geen bijkomende kosten, zoals de vroegtijdige beëindiging van een huurcontract, dubbele huur tijdens de overgangsperiode of makelaarskosten. Voor deze uitgaven, die soms net zo hoog zijn als de verhuiskosten zelf, bestaat op nationaal niveau geen specifieke steunregeling.
Verhuissteun voor gepensioneerden: afhankelijk van het inkomen
De Assurance retraite biedt gepensioneerden die onder het algemene pensioenstelsel vallen verhuissteun tot maximaal 780 euro, afhankelijk van het inkomen. Deze steun valt onder de sociale dienstverlening van de pensioenfondsen en is geen automatisch recht. Het toegekende bedrag hangt af van de persoonlijke situatie en de beschikbare middelen.
Gepensioneerden die onder Agirc-Arrco of IRCANTEC vallen, kunnen ook steun aanvragen bij hun aanvullende pensioenfonds. De bedragen en voorwaarden verschillen per instantie; er is geen uniforme landelijke regeling.
Geen van deze regelingen stelt een medische reden als specifieke voorwaarde. Een gepensioneerde die verhuist om dichter bij zorgvoorzieningen te wonen of een onveilig geworden woning te verlaten, vult hetzelfde formulier in als iemand die om persoonlijke redenen verhuist. Een gezondheidsreden geeft binnen de Assurance retraite geen recht op een hoger bedrag of een versnelde procedure.
FSL en verhuispremie van de CAF: algemene steun, niet specifiek voor gezondheidsredenen
Het Fonds de solidarité pour le logement (FSL) biedt financiële steun aan mensen die moeite hebben om een woning te vinden of te behouden. Ook verhuiskosten kunnen hieronder vallen, in de vorm van een subsidie of lening, afhankelijk van de regels van het betreffende departement. De voorwaarden en bedragen van het FSL verschillen per departement, waardoor een landelijke schatting weinig betrouwbaar is.
De verhuispremie van de CAF of de MSA is bedoeld voor een specifieke doelgroep: gezinnen met minstens drie kinderen ten laste, geboren of ongeboren.
De premie vergoedt de werkelijk gemaakte kosten, tot maximaal 1 147,58 euro voor drie kinderen (bedrag van toepassing van 1 april 2026 tot en met 31 maart 2027), met een toeslag van 95,63 euro per extra kind. De aanvraag moet binnen zes maanden na de verhuizing worden ingediend. Bovendien moet het gezin voor de nieuwe woning recht hebben op APL of ALF.
Het FSL en de CAF-premie zijn niet bedoeld voor medische noodsituaties. Een alleenstaande zonder kinderen die om gezondheidsredenen niet meer in de huidige woning kan blijven, maar geen door de MDPH erkende handicap heeft, valt tussen wal en schip: geen recht op de PCH, geen aanspraak op de CAF-premie en afhankelijk van de lokale FSL-voorwaarden.

Woonvormen met ondersteuning en lokale oplossingen: het aanbod is nog versnipperd
Naast verhuizen naar een gewone woning zijn er ook woonvormen met ondersteuning, zoals résidences autonomie, serviceflats en inclusieve woonvormen. De CNSA ondersteunt proefprojecten in verschillende departementen om lokale behoeften in kaart te brengen en dit soort aanbod te ontwikkelen. Deze woonvormen zijn bedoeld voor zowel ouderen die minder zelfstandig worden als mensen met een handicap.
Het aanbod aan woonvormen met ondersteuning verschilt sterk per regio. Sommige departementen hebben résidences autonomie met betaalbare tarieven, andere niet. Neem contact op met de diensten van het departement (MDPH, CCAS, diensten van de departementsraad) om het lokale aanbod te achterhalen.
- Résidences autonomie bieden zelfstandige woonruimte met gemeenschappelijke voorzieningen, zoals maaltijden en activiteiten, en zijn vaak goedkoper dan Ehpad
- Inclusieve woonvormen brengen meerdere mensen samen op één locatie, met een gedeeld woonproject en passende begeleiding
- Serviceflats voor senioren zijn vaak particulier en bieden diensten op maat, maar tegen hogere kosten
Verhuizen om gezondheidsredenen blijft een traject waarvoor wel steun bestaat, maar niet voor alle situaties. Mensen die niet binnen een administratieve categorie vallen (geen erkende handicap, geen groot gezin en geen gepensioneerde met een laag inkomen onder het algemene pensioenstelsel) zijn aangewezen op lokale regelingen, waarvan de beschikbaarheid per departement verschilt. Het is verstandig om vóór het maken van kosten bij de lokale sociale diensten na te gaan welke mogelijkheden er zijn.



